INingizimu Afrika ibuyela ekuzikhiqizeleni imigomo yamatele
YINTATHELI YOMBELE
NJENGOBA iNingizimu Afrika ibhekene nokubheduka kwamatele nezinkinga ezihambisana nawo, njengokutholakala kwemigomo ngokushesha, kuntwela ezansi ngemva kokuthi isikhungo socwaningo kwezolimo sidlulisele kungqongqoshe womnyango umthamo wokuqala wemigomo yamatele seloku sagcina eminyakeni ewu-20 edlule ukuyikhiqiza.
I-Agricultural Research Council Onderstepoort Veterinary Research yethule imigomo yamatele emcimbini obungoLwesihlanu obekukhona kuwona umengameli nezikhulu esiphezulu sayo uDkt uLithaMagingxa nongqongqoshe womNyango wezoLimo uMnu uJohn Steenhuisen.
Le ngqophamlando isho ukuthi izwe selizoyeka ukubawumvakwezinye kodwa selizosukuma kule mpi edinga isayensi. Inhloso wokuthi iNingizimu Afrika ithathe indawo yayo endala yokubangomunye wabakhiqizi be-World Organisation for Animal Health (iWOAH) isebenzisa imigomo ekhiqizwe ezweni ngokubambisana kukahulumeni ne-Agricultural Research Council ne-Ondersteepoort Biological Products.
U-Steenhuisen uvume ubunzima imboni yokufa nabafuyi abhekene nayo uqobo nangokwezimali. Uthe: “Kubalimi bakithi abalahlekelwe yisinkwa sokuziphilisa, ngithi ngiyanizwa nobunzima bami ngiyabuzwa. Bekuwuhambo olude, olunzima lolu kodwa ngifuna ukuniqinisekisa ukuthi usizo selufikile.
“Umnyango wami uzokwenza konke ukuqinisekisa ukuthi lesi sifo siqedwa nya emapulazini nasemiphakathini yakithi. Nakuba kuzothatha isikhathi ukuthi izinto zilunge ngokuphelele, ikakhulu ngenxa yohlelo lwethu lweminyaka eyishumi, kodwa yithina esesizohamba phambili, singaphenduli ngoba sezenzekile.”
FUNDA NALAPHA: https://www.umbele.co.za/2026/01/13/uhulumeni-uzokwehlisa-ukubheduka-kwamatele-ngo-70-ungqongqoshe/
INingizimu Afrika ineminyaka eyishumi yayeka ukukhiqiza imigomo ngo-2005 ngenxa yokuchwepheshe nengqalasizinda okudala, obekungasahambisani namazinga okwenza izinto emhlabeni jikelele e-Good Manufacturing Practice. Ngemva kweminyaka ecishe ibengamashumi amabili, i-ARC isikwaze ukukhiqiza amathamo okuqala awu-12 900 isebenzia ubuchwepheshe besimanje.
Le mithamo ewu-12 900 yenziwa esigabeni sokuqala sokuhlola umkhiqizo ngenkathi kuphuculwa ubuchwepheshe. Imithamo yomgomo izokwabiwa kanje: iFree State izothola imigomo ewu-2 300, iMpumalanga Kapa izothola ewu-2 600, iNorth West izothola ewu-2 000, iGauteng ithole ewu-2 000, iLimpopo ithole ewu-2 000 doses kuthi iMpumalanga ithole imigomo ewu-2 000. Kusukela ngenyanga ezayo, i-ARC izosabalalisa imithamo ewu-20 000 ngesonto yemigomo i-SAT 1, i-SAT 2 ne-SAT 3.
U-Steenhuisen nomnyango bathe abanankinga ngabadayisi abanjengeDesign Biologix eyenza iBiogénesis Bagó yase-Argentina ’s neDunevax eyenza iDollvet yaseTurkey. Umnyango uphethe ngokuthi usuziphothulile izinhlelo zokumemezela inhlekelele ezweni, okuzokwethulwa maduze ukuze kuqaqeke imali yosizo lwemigomo kuzo zonke izifundazwe ezithintekayo.

