‘Yibanezinye izindlela zokungenisa imali’
Kuleli sonto kuSAZIWAYO NEMALI sixoxa noMlangeni Magasela. Uwumsakazi wohlelo i-Midday Royalty kwiVibe FM 94.7, umethuli wezinhlelo zethelevishini, umphathi wezinhlelo ne-content producer
WUTHOBILE ZWANE
Usemncane wawuphiwa imali?
Yebo. Ubaba nomama babehlala ezindaweni ezihlukene. Ngikhule ngihlala nobaba. Wayengipha imali ukuze ngikwazi ukugibela ngiyobona umama nokuthi ngithenge izinto engangizidinga njengentombazane.
Waqala nini ukuba ne-akhawunti yasebhange, wawuyivula kuphi?
Ngineminyaka ewu-20, ngemva kokushona kukababa. Kwakudingeka kubekhona i-akhawunti ezofaka imali engangishiyelwe yona. Ngayivula e-Absa.
Ekukhuleni kwakho yini oyikhumbulayo nowayifunda ngemali?
Ngafunda ukuthi imali ibakhona, ibuye ingabikhona, ngakho kufanele ubenobudlelwano obuhle nayo. Ubaba wangifundisa nokuthi kubalulekile ukubeka imali eceleni. Uma unoR1 000, ubeke uR300. Okubalulekile wukuthi ungayisebenzisi yonke.
Waqala nini ukusebenza kanti wawenzani umholo wakho wokuqala?
Ngaqala ukusebenza ngineminyaka ewu-20. Ngenxa yokuthi ubaba wayeseshonile, ngangisiza ugogo. Ngangimnika imali ukuze sikwazi ukuthenga igrosa nokubhekana nezidingo zasekhaya.
Yini into enhle ongathi usuke wayenza ngemali?
Ukushonelwa abazali ngisemncane kungifundise ukusebenzisa imali ngokucophelela. Ngathenga osofa, ithelevishini ne-home theatre ekhaya. Nanamuhla, uma nginemali, ngithanda ukwenzela umndeni wami izinto ezinhle.
Yiliphi iphutha elithinta imali osuke walenza?
Ngake ngenza izikweletu eziningi ngenhloso yokusiza ekhaya. Ngangizama ukwenza okulungile njengengane eyayifuna ukusiza umndeni kodwa kwathi sengingasasebenzi ngahluleka ukuzikhokhela. Loko kwangishiya negama elibi lesikweletu. Kwathi uma sengifuna ukwenza izinto ezinkulu, kwadingeka ngiqale phansi ngilungise igama lami lokukweleta. Manje sengiyazi ukuthi uma ngenza isikweletu, kufanele ngikwazi ukusikhokhela.
Wake walutheka mhlawumbe ngokudlala ibhanoyi?
Cha, angikaze. Ngihlale ngisaba ukwenza izinto ezinjalo ngemali. Ngiyigwala kulezo zinto.
Yisiphi iseluleko esihle owasithola ngemali?
Ngafundiswa ukuthi kufanele ubenobudlelwano obuhle nemali. Yiphathe kahle, uyisebenzise ngobuhlakani futhi uyigade. Imali oyisebenzisa kahle ingabuya nenye.
Uma ungawina uR1 million kwiLotto ungawusebenzisa kanjani?
Ngingawusebenzisa ukwenza enye imali. Ngingayifaka ebhizinisini lami nakwi-podcast ngoba ngiyazi ukuthi uma ngiyisebenzisa kahle, ingabuya futhi ikhule.
Ungabeluleka uthini abanye abasemkhakheni wakho ngokuphatha imali?
Uma imali ifika, ungayidli yonke. Yibeke, uyitshale futhi uthole ezinye izindlela zokwenza imali. Umsebenzi onawo namuhla ungase ungabikhona kusasa. I-Covid-19 isikhombisile ukuthi impilo ingashintsha ngokushesha.
Kubalulekile ukubanezinye izindlela zokungenisa imali. Ungadayisa, uqale ibhizinisi noma uyitshale. Sebenzisa umqondo wakho futhi uqale ngokuncane. Uma utshala kahle, imali yakho ingakhula ibuye isiphindaphindiwe.