Asimile Siyaqhuba – Sekuphele iminyaka emihlanu uMasipala waseThekwini uqinisekisa ugesi othembekile
YINTATHELI KAMASIPALA
KULE minyaka emihlanu edlule uPhiko oLwengamele uGesi lukaMasipala waseThekwini luhlinzeke izakhamuzi namabhizinisi kumasipala jikelele ngemisebenzi kagesi emqoka, obekufaka ukuvuselela ingqalasizinda, ukwandisa izindawo ezinogesi, ukushintsha indlela yokuqoqa imali nokuseka umphakathi.
Lolu phiko, oluhlinzeka amakhasimende abalelwa ku-800 000, yilona olukhulu kunazo zonke izimpiko zomasipala ezisabalalisa ugesi ezweni lonke.
Ingqalasizinda kagesi kamasipala ineziteshi ezinogesi onamandla amakhulu ezingaphezu kweziwu-110 nezinye iziteshi zikagesi ezinamandla kagesi aphakathi nendawo ezingaphezu kweziwu-14 000.
Le ngqalasizinda ebanzi iyisisekelo sokuhlinzeka ugesi ngokuqinisekisa ukuthi ugesi usatshalaliswa ngokuphepha nangendlela efanele emizini yabantu, ezimbonini nasezinkampanini. Ukuqinisekisa ukuthi uhamba kahle lo msebenzi kuyinsika yokuhlinzeka izidingo zomphakathi, njengoba ugesi othembekile uyisisekelo sokusimama komnotho, ukuphepha emphakathini nehlalakahle yemizi yabantu.
Into emqoka eminyakeni emihlanu edlule bekuwukulungisa ingqalasizinda egugayo. Kutshalwe imali eningi ekuvuseleleni iziteshi zikagesi, kwashintshwa imishini nezinhlelo zokuvuselela izintambo zikagesi. Ukushintsha izintambo zikagesi ezigugile ezihamba ngaphansi komhlaba naphezulu kunciphise izinkinga ezibangwa yingqalasizinda egugayo, kwaphucula ukutholakala kukagesi futhi kwanciphisa ukuhamba kwawo okungahliwe emiphakathini ethile.
FUNDA NALAPHA: Asimile Siyaqhuba: Uhlelo lukamasipala lokusebenzisa umhlaba ngobuhlakani luvula amathuba
Eminye yemisebenzi eyingqophamlando kubewukuvulwa kweKE Masinga Substation, indawo owu-132kV/11kV Gas Insulated Switchgear. Lesi yisiteshi sokuqala esisebenza nge-gas esivulwe wumasipala eminyakeni ebalelwa kweyishumi, kanti iyisinyathelo esikhulu sokuqala sokusebenzisa ubuchwepheshe obusezingeni eliphezulu, obonga indawo nobunamandla.
Lesi siteshi, esakhiwe ngemali ecishe ibewuR120 million, siyingxenye yohlelo lukamasipala lokusabalalisa ugesi i-25-year Transmission Network Master Plan, eyenzelwe ukucacisa ngokulungisa ingqalasizinda, ukunweba nokuvuselela isidingo sikagesi sakusasa.
Kuyaqhubeka ukulungisa ezinye izindawo, okubalwa kuzona ukushintsha imishini emqoka eMariannridge 132/11kV Substation, ukwandisa amandla okusabalalisa ugesi nendlela yokusebenza.
Nakuba kubenezinselelo eminyakeni emihlanu edlule, okubalwa kuzona ukushoda kwamamitha okuthathe isikhathi eside kodwa uphiko luqhubekile nokwandisa ukutholokala kukagesi. Eminyakeni emihlanu edlule, kuxhunywe ugesi ezindaweni eziwu-19 756. Kuhlomule izakhamuzi zasezakhiweni nezasezindaweni ezakhiwe emisebenzini yokufaka ugesi, kwaphuculwa ukuphepha, isithunzi namathuba ezomnotho.
Njengoba sekuxazululwe inkinga yokutholakala kwamamitha, uphiko lwethule i-Smart Metering Deployment Strategy. Lo mkhankaso uhlose ukuqoqa kahle imali, ukuphucula ukusebenza nokuphucula izinga lokusiza umphakathi.
Amamitha esimanje anezindlela zokubona uma ekokotelwa nokubona inkinga usemahhovisi, okuzosiza ukubheka izinto nokunciphisa izinkinga ezingadingi ubungcweti.
Kuze kubemanje sekufakwe amamitha esimanje angaphezu kwawu-6 500 kanti kuhlelwe ukufaka amanye angaphezu kwawu-200 000 eminyakeni ezayo. Lolu hlelo kulindeleke ukuthi luqinisekise indlela abantu abakhokhiswa ngayo, lunciphise ukuntshontsha ugesi futhi kwenze amakhasimende akwazi ukubheka kangcono indlela asebenzisa ugesi ngayo.
Lolu phiko luyaqhubeka nohlelo lokuhlinzeka ugesi wamahhala ngokwenqubo yemiyalelo kahulumeni wezwe. Kusukela ngo-2003, amakhaya ahlwempu avumelekile asebenzisa ugesi ongaphansi kwango-150kWh ngenyanga athola ugesi owu-6kWh wamahhala nyanga zonke ozingenelayo kumamitha awo. Kumanje cishe awu-100 000 amakhasimende athola loku kuxhaswa.

