Ukukhuluma ngazwi linye kuzosisiza ukuheha abatshalimali, kuloba uBusi Mavuso

ASIKHO isibonelo esihle esitshengisa ukubambisana phakathi kukahulumeni nosomabhizinisi esidlula loku esikubona uma kuxoxiswana nosomabhizinisi bakwamanye amazwe. Imihlangano yeWorld Economic Forum (iWEF) ebingesonto elidlule iwubufakazi balokhu. 

Abaholi bamabhizinisi obekukhona kubo namalungu ebhodi leBusiness Leadership South Africa (iBLSA), isikhulu esiphezulu seNedbank uMnu uMike Brown, usihlalo weStandard Bank (neBLSA) uNkk uNonkululeko Nyembezi-Heita nabanye bakhulumele iNingizimu Afrika bebambisene nosopolitiki abanjengoNgqongqoshe wamaZwe oMhlaba uNkk uNaledi Pandor noNgqongqoshe weziMali uMnu u-Enoch Godongwana.

Bakhulume ngezinto okunamathuba amahle okuthi zenzeke eNingizimu Afrika nokuthi sibambisene kanjani ukuxazulula izinselelo esinazo. Kuzwakala kangcono uma osopolitiki bekhuluma ngazwi linye nosomabhizinisi.

Abaholi bamabhizinisi kufanele benze izinqumo zokutshala imali zonke izinsuku. Bayayazi ingozi futhi bayakwazi okuhle nokubi.

Osopolitiki banamandla okushintsha umgomo wokushintsha indawo osomabhizinisi abasebenza kuyo okuthuthukisa amathuba okuheha abatshalimali. Uma sikhuluma ngazwi linye uma sibhekene nabaholi bakwamanye amazwe emhlabeni sitshengisa ukuzinikela kwethu ekuphuculeni indawo okusebenzela osomabhizinisi nabatshalimali kuyo.

Loku akusho ukuthi kufanele senze sengathi izinkinga esinazo ezweni azithi shu. Kungabe wukushoda kukagesi, ubugebengu nenkohlakalo, lezi yizinkinga ezinkulu nezixosha abatshalimali. Kepha futhi siyazi ukuthi ukuxazulula lezi zinkinga kuzodinga abatshalimali. Inkinga yethu kagesi idinga izigidi ngezigidi, imali okuzofanele iqhamuke naphesheya.

Uma singatshengisa ukuthi ukuthola le mali kuzothuthukisa indawo osmabhizinisi abasebenzela kuyo nomnotho wethu, abakwamanye amazwe bazimisele ukusilalela.

Bayabona ukuthi akhona amathuba noma kunezinselelo. Uma osomabhizinisi nohulumeni bekhuluma ngazwi linye, abatshalimali bayalalela.

Enye into ebalulekile esiyikhombisa umhlaba emicimbini efana nalena wukuthi sizimisele ukusebenzisana. Sibabonisa loku ngokuba semicimbini efanayo. Loko kukodwa kuyabatshengisa abatshalimali ukuthi osomabhizinisi nohulumeni banenjongo eyodwa.

Akuthina kuphela okufanele sikhulume. I-WEF yisigcawu sokubhunga ngezinto ezithinta umhlaba. Kungabe yimpi yase-Ukraine noma ukuguquguquka kwesimo sezulu, abaholi bomhlaba wonke bayaxoxisana ngokuthi umhlaba ungabambisana kanjani ukubhekana nezinselelo ezikhona.

Nakuba sivame ukugxila ezinkingeni zethu, iWEF isinika isifundo esenza siqonde kahle isimo esizithola kuso. Yithuba lokuthi abamabhizinisi nohulumeni babhekane nokuthi kwenzakalani emhlabeni nokuthi izwe elinomkhiqizo owu-0.5% womhlaba kufanele lizicuphe kanjani izikhala. Loko kusho izifundo okufanele sibuye nazo ekhaya.

Kufanele nomoya wokubambisana kwabamabhizinisi nohulumeni sibuye nawo.

Siyazi ukuthi asihlale sibona ngaso linye. Ningabafundi bale ngosi nikwazi kahle lokho, ngike ngiwuhlabe uhulumeni kodwa abaningi kuhulumeni bafuna into efanayo nesiyifunayo nathi – izwe elivelele. Loko siyakubona kakhulu kulezi zinsuku futhi kuningi esikuzuzile ngokuphucula izinhlaka zokulwa nobugebengu mayelana nokuphehla ugesi.

Sesisiphuculile nesikweletu sikahulumeni, into ebiyingozi enkulu eminyakeni emithathu edlule.

Nakuba umnotho usantenga kodwa ikhona inhlasi yethemba. Ukungaboni ngaso linye kwethu kugxile kakhulu ekutheni yiziphi izindlela okufanele ngabe senza ngazo ukuxazulula izinkinga esinazo.

Lezi zinkinga sizozixazulula ngokuxoxisana. Kufanele sizikhandle ekuxoxisaneneni.

Osmabhizinisi bayakuthakasela ukubona uhulumeni usukumela inkinga yokushoda kukagesi noma kukhona ukudumala ngokuthi siqala phansi ekubeni kade zazithulwa izisombululo.

Empeleni, uma kungakabi yiwo wonke umuntu kuhulumeni ozimisele ngokulungisa le nkinga, zizoloku ziphakamiswa izisombululo kodwa zigcine zingenziwanga.

Yini edingekayo ukuze u-2023 ungabi unyaka lapho uhulumeni uzogcina ngokukhuluma kodwa ube mandla ekwenzeni?

Sekuyisikhathi sokuletha izinguquko nokulethela abantu baseNingizimu Afrika okungcono kunabakuthola njengamanje. Yize kukhona okuncane okwenziwe kodwa akukho osekuphothuliwe.

  • UNksz uMavuso uyisikhulu esiphezulu seBLSA

Podcasts

Inqolobane

You cannot copy content of this page