Abangani abadudana ngokusungula ibhizinisi kunokubhuquza bashaya into ecokeme ekuhlanzeni amateku, izikhwama nosofa. INTATHELI YOMBELE iyabika
INTSHA eningi eqede isikole ebhekana nengwadla yokungawutholi imisebenzi. Intsha ekholelwa kwisiqubulo esithi “uzoyithola kanjani uhleli ekhoneni?” isivame ukuziphilisa ngokuvula amabhizinisi amancane.
UMnuz Vukile Masikane nabangani bakhe uMnuz Lungani Gumede noMnuz Xolani Gumede baKwaMashu, eThekwini, KwaZulu-Natali, basungule ibhizinisi lokuwasha amateku ngemali kaMasikane yokuxhaswa yisikhama esixhasa izitshudeni ngemali yokufunda iNSFAS.
UMasikane uthi ngenkathi beqala iRoyal Kicks wayedinga imali ezomsiza esenyuvesi kanti abangani bakhe babedinga imali yokuthuthukisa amakhono ngoba babengafundi begcine kuMatikuletsheni.
Ukusimama kwalo kuholele ekutheni bangabe besawubheka umsebenzi, kunaloko baqhubeke balikhulise.
UMasikane wayenza iziqu i-Bachelor of Arts eNyuvesi yaKwaZulu-Natali ngo-2019 ngenkathi besungula ibhizinisi.
Uthi: “Sonke sasifuna ukuba namabhizinisi ethu ngokuhlukana, sase sivumelana ngokuthi sivule inkampani eyodwa ukuze sikwazi ukuhlanganisa ulwazi esinalo.
“UXolani wayenesifiso sokuvula ibhizinisi lokuwasha osofa nezihlalo zezimoto. Sabona kungcono ukuthi nalo silifake kwelokuwasha amateku.Ibhizinisi lethu manje liwasha amateku, osofa, izikhwama nezihlalo zezimoto.”

Uthi baqala ukusebenza bengakalibhalisi ibhizinisi befuna ukubona ukuthi bayawathola yini amakhasimende. “Savula ikhasi ezinkundleni zokuxhumana sazikhangisa khona, amakhasimende sawathola emanyuvesi naselokishini. Sase silibhalisa,” kulanda uMasikane.
Uthi banezisebenzi ezimbili abaziqashile kanti zihola ngomsebenzi eziwenzile ngoba abakakwazi ukuqasha abantu ngokugcwele.
Ukuwasha ipheya lamateku wuR70 kuya kuR80; ukuwawasha, afuthwe ngesitho esiwenza anuke kamnandi, kuthi ukufaka upholishi kubiza uR130 kuya kuR150 kuye ngesikhumba seteku.
Uthi: “Uma wenza lo msebenzi kubalulekile ukuthi uwazi amateku futhi uwathande njengathi. Abanye abawagqokayo amateku bayehluleka ukuwawasha kahle; aba namabala okungcola okusalayo. Thina siyazi ukuthi kumele wenzenjani ukuthi angabi khona lawo mabala. Awesikhumba awadingi ukufakwa emanzini nokukhuhlwa kakhulu. Sisebenzisa izinto zokuhlanza ezifanele.”

Uthe njengoba sebenezisebenzi kubanika ithuba lokukhulise ibhizinisi ngokuthi bafune umsebenzi.
“Sibuye sihlanganyele nomunye usomabhizinisi sikhangise umsebenzi wethu emagaraji kaphethroli aseNanda naKwaMashu ngokuwasha amateku amakhasimende asuke ezothenga uphethroli ngaleso sikhathi. Loku kubizwa nge-pop-up shop. Isebenza kakhulu ngoba ikhasimende uliwashela iteku ngaleso sikhathi. Uma liwuthandile umsebenzi wethu, (lishaya ucingo) selifuna ukuwashelwa ngokugcwele. Kwi-pop-up liwashwa ngaphandle kuphela,” kusho yena. Osofa babahlanzela ekhaya lekhasimende.
Nokho wonke umsebenzi unezinselelo zayo. Okwamanje inselelo yabo enkulu wukuthi kuyenzeka isikhathi ebebesibekile sokuthi ikhasimende lilande amateku alo ngaso sibehlule ngenxa yesimo sezulu.
“Ukuze amateku ome kahle, kudingeka ukuthi kube nelanga. Amanye amakhasimende aye angayizwa leyo ncazelo,” kusho uMasikane.

